78 TOEREN PLAAT
Een 78 toeren plaat is een oude grammofoonplaat van hard vinyl, die makkelijk in stukken breekt als je hem laat vallen. Dit is misschien de reden waarom er zoveel oude opnames verloren zijn gegaan. Voor deze kunststof plaat hebben er nog oudere opnames bestaan, op rollen van was. Maar pas na de uitvinding van de ronde grammofoonplaat is de grote verspreiding van populaire muziek over de hele wereld begonnen. Tot in de jaren 1960 worden muziekopnames op deze breekbare 78 toerenplaten uitgebracht. Met de introductie van de buigzame LP of langspeelplaat van zacht vinyl verschijnt er een nieuw medium waar veel meer nummers en zelfs stereogeluid op past en is het met de 78 toeren plaat gedaan.

AFTERBEAT
Afterbeat betekent letterlijk de 'tel erna'of 'de tel na de tel'. Standaard liggen de accenten van een doorsnee lied in het Westen in een vierkwartsmaat op de eerste en tweede tel.
Door nu direct na deze accenten een extra (zwaarder) accent toe te voegen op de tweede en vierde tel ontstaat de opzwepende 'afterbeat'.
Het gebruik van de afterbeat is typisch voor de reggae.

AHWASH
De Ahwash is een dans van de Berbers in Marokko, die vaak door een massa mensen tegelijk wordt gedanst. De ahwash wordt door een groepsleider met een solo geopend. De bijbehorende muziek kent veel handgeklap, polyritmisch trommelspel en de karakteristieke hoge trillende gillende vrouwenstem.

AKKOORD
Een akkoord is een samenklank van drie of meer tonen uit een toonladder.

AKOESTISCHE MUZIEK
Akoestische muziek is muziek die wordt voortgebracht door natuurlijke instrumenten. De instrumenten zelf zijn dus niet elektrisch versterkt, maar hun geluidsvolume kan eventueel wel met behulp van microfoons versterkt worden.

ALEVITEN
De Aleviten maken deel uit van een Islamitisch Turkse stroming die uitgaat van gemeenschappelijk bezit en mystieke éénwording met God. Dit geloof is ontstaan uit een mengeling van Islam, oud-christelijke mystiek en Perzische invloeden. De Alevitische Gemeenschap is vanuit Turkije over de hele wereld verspreid.

ANTIFONAAL
Antifonaal betekent letterlijk 'tegenstemmig' of 'tegentonig'. In antifonale zang of 'beurtzang' wisselen meerdere stemmen elkaar in een soort van vraag -en antwoordspel af, of het koor antwoordt op een sololijn van een voorzanger. Ze zingen als het ware 'tegen elkaar'. Antifonale zang is te vinden in kerkgezangen maar ook in de Berbermuziek uit Marokko.

ARABIEREN
De Arabieren zijn oorspronkelijk stammen afkomstig uit het Arabisch Schiereiland. Zij bekeren zich in de 7e eeuw tot het nieuwe geloof van de Islam. Daarna vallen ze Noord Afrika, het Midden Oosten, Azië en zelfs Europa (Moren) binnen. In de steden daar bereiken ze door de uit handel voortkomende welvaart een hoog cultuurpeil. Hun afstammelingen leven daar nog steeds.

BAMANA
De Bamana is een volk dat deel heeft uitgemaakt van het West-Afrikaanse Mali Rijk en de gelijknamige taal spreekt. Bamana wordt gesproken in de Noordelijk gelegen woestijngebieden van Mali en Senegal.

BAITHAK GHANA
Baithak ghana is de meest populaire traditionele Hindoestaanse muziekvorm in Suriname. Baithak ghana betekent letterlijk 'zittend zingen' en bij het maken van deze muziek zit men dan ook op de grond. Hierbij wordt gezongen en gespeeld op een klein orgeltje, getrommeld op de dhol of dhool, en geslagen op een djintaal of dandtaal. Bij het zingen van Ramajan en Tjantaal liederen maakt men gebruik van de djaath. Verder bespeelt men in deze muziek de kartaal, de madjira, de nagara, de dhapla, de khandjari en een harmonium.

BAR
De bar is de ritmische eenheid met eenzelfde tempo. Een raga kan uit verschillende bars bestaan, die elk op zich van verschillende lengte kunnen zijn.

BEDOEÏEN
Bedoeïen is de benaming voor de oorspronkelijke bewoners van Algerije, die als rondtrekkende nomaden vaak de grenzen van de moderne landen overschrijden. Hierdoor kunnen sommige Bedoeïen in Marokko tot de Berbers gerekend worden.

BERBERS
De Berbers zijn de oorspronkelijke bewoners van Marokko, die ook wel Maghrebijnen worden genoemd. Zij zijn in te delen in verschillende groepen (stammen) met elk hun eigen volksmuziek, taal en gewoonten. De Berbers leven vooral in de binnenlanden en in de bergen van Marokko en maken samen met de Arabieren de meerderheid van de bevolking uit.

BHAJAN
De bhajan is een karakteristieke liedvorm binnen de Hindoestaanse muziek. De bhajan is een zeer wijd verbreid emotioneel religieus lied. Er komen vele invloeden die het Noorden van india in de loop der eeuwen hebben overspoeld in samen. Moderne bhajans laten zelfs westerse invloeden horen. Vele beroemde artiesten hebben hun aandeel hieraan geleverd en hebben liederen geschreven in deze stijl.

BIGBAND MUZIEK
Bigband muziek is Noord-Amerikaanse muziek uit de jaren 1930 en '40. Grote showorkesten brengen de dan populaire filmmuziek in eigen bewerkingen op feesten en partijen ten gehore. Deze dansmuziek is ontstaan uit een mix van vele muziekstijlen en met grote invloed van de jazzmuziek. De benaming 'bigband' komt voort uit de zware bezetting van blaasinstrumenten die je bij dit soort orkesten vindt. Bigband muziek is dansmuziek.

BLUESSCHEMA
Het bluesschema is het driedelig akkoordschema (C - F - G) uit de blues. Dit wordt in de rock'n roll in een karakteristiek schema gezet dat bepalend zou gaan worden voor de meeste westerse popmuziek. Men gaat uit van een aantal herhalende maten in C, afgewisseld met een maat in F waarna men terugkeert naar C. Een akkoordloopje van G via F terug naar C sluit de reeks af waarna men opnieuw begint. Op dit basisschema bestaan vele variaties die echter allen herkenbaar blijven.
Voorbeelden : C - C - C - C F - C - C - C G - F - C - C
Uit een combinatie van deze zogenaamde bluesmuziek en de traditionele populaire muziek van westerse immigranten ontstaat later de Rhythm & Blues.

BORSTSTEM
Een borststem is een laag stemgeluid, waarbij de stembanden in hun geheel trillen door het gebruik van de keelholte.

BPM
BPM is de afkorting voor Beats Per Minute, een manier om in de house het aantal slagen per minuut dat in een ritme te horen is te meten. De meeste house kent een snelheid van 125 BPM, wat overeen zou komen met de normale menselijke hartslag. Dit zou de reden zijn waarom men zo natuurlijk in dit ritme op kan gaan. Gabberhouse is veel sneller, vaak tot 200 BPM en zou vanuit deze verklaring dus opzwepend moeten werken.

BREAKDANCE
In de begintijd van de blockparties deed een nieuw verschijnsel zijn intrede: breakdance. Breakdance is naast rap, graffiti en DJ-en éé:n van de vier elementen van de hiphopcultuur. Op de dansvloer probeert men elkaar af te troeven met moeilijke bewegingen zoals de headspin (draaien op je hoofd) of electric boogie (dansen alsof er stroomstootjes door je lichaam gaan). Deze nieuwe manier van dansen wordt 'breakdancing' genoemd, omdat er op gemixte 'breaks' van oude funk- en discoplaten gedanst wordt. Breakdancers organiseren zich in 'crews' (groepen), zodat ze met andere groepen de strijd kunnen aangaan. Deze crews bestaan in die tijd vooral uit zwarten en Puertoricanen.
Helemaal nieuw is de breakdance niet, want de verschillende stijlen die er deel van uitmaken vertonen opvallende gelijkenissen met de capoeira (de Braziliaanse gevechtsdans) en met kung fu, de Chinese gevechtskunst.

CHABA
Chaba betekent letterlijk 'meisje'. Een chaba is een vrouwelijke zangeres van raï muziek.

CHEB
Cheb betekent letterlijk 'jongen'. Een cheb is een mannelijke zanger van raï muziek.

CHEIKHA
Cheikha betekent letterlijk 'meesteres'. Het is van oorsprong de benaming voor de prostituees en animeermeisjes uit de stad Oran. Zij nemen de raï muziek van de Bedoeïen over om hun slechte positie te verwoorden.

CLOSE HARMONY
Close harmony betekent letterlijk 'hechte harmonie'. Het is een meerstemmige zangtechniek die veel gebruikt wordt in de soul muziek. Bij close harmony zingen meerdere zangers in koor verschillende tonen die met elkaar in harmonie zijn.

COLUMBUS
Christophorus Columbus is een (Portugese) ontdekkingsreiziger die in opdracht van de Spaanse Koning in 1492 als eerste westerling de 'nieuwe wereld' heeft ontdekt. Hij denkt eerst dat hij India via een nieuwe route heeft bereikt. Daarom noemt hij de bevolking die hij er aantreft ook 'Indianen'. In werkelijkheid heeft hij voet aan wal gezet op de Bahama's. Hij ontdekt tijdens deze eerste reis ook nog Cuba en Haïti. Columbus maakt meerdere reizen naar het Caribisch Gebied en legt de basis voor de Europese koloniale aanwezigheid in Amerika.

COMMUNISME
Communisme is een politieke stroming die een einde wil maken aan de ongelijkheid en klassenverschillen in de wereld. Het communisme denkt dit te kunnen bereiken door alle productiemiddelen, zoals machines en fabrieken, in bezit te geven aan de gemeenschap van boeren en arbeiders. Wanneer dit niet vanzelf gaat moet dit desnoods met dwang of moet het van bovenaf worden opgelegd. In 1917 wordt Rusland door de Russische revolutie het eerste land waar men dit alles in de praktijk gaat uitproberen. Wanneer in 1959 Fidel Castro op Cuba de macht in handen krijgt, ontstaat er ook in het Caribisch Gebied een lokale variant van dit ideaal.

CONSERVATORIUM
Een conservatorium is een beroepsopleiding voor muzikanten.

CONTRAPUNT
Contrapunt is de kunst om verschillende gelijkwaardige stemmen samen te voegen tot één meerstemmig muziekstuk. Het resultaat noemt men polyfoon oftewel 'meerstemmig'.

CREOLEN
Creolen is de benaming voor de nakomelingen van de voormalige uit Afrika afkomstige slaven in Suriname. Voor zover zij in de steden zijn blijven wonen worden zij stadscreolen genoemd. De afstammelingen van hen die naar het regenwoud zijn ontsnapt (en zich mengen met de daar wonende Indianen) noemt men marrons.

DERWISJ
Een derwisj is een lid van de Mevlevi Orde. Deze zogenaamde 'dansende derwisjen' proberen door middel van een specifieke dans in trance te raken en zo één te worden met God. Hiervoor tollen ze, begeleid door speciale religieuze muziek, eindeloos om hun eigen as in de rondte.

DHAMAR
De dhamar is een karakteristieke vorm binnen de Hindoestaanse muziek. De dhamar is een overgangsvorm die erg veel op de dhrupad lijkt, maar waarbij de teksten vooral romantisch zijn. De begeleidende muziek gaat hierin steeds meer mee.

DHRUPAD
De dhrupad is een karakteristieke vorm binnen de Hindoestaanse muziek. De dhrupad wordt voor het eerst ontwikkeld aan het hof van Sultan Akbar en bewaart in zijn stijl de oude religieuze statigheid, soberheid en strenge regels van de oude Vedische muziek.

DIGITALE OPNAMETECHNIEK
Met de computer is het mogelijk geworden elk geluid om te zetten in zeer nauwkeurige computercodes die opgebouwd zijn uit zogenaamde 'digits'. Met deze digitale codes kan men niet alleen opnames opslaan maar ook geheel nieuwe geluiden maken of natuurlijke geluiden namaken. Je hebt dus eigenlijk geen instrumenten meer nodig om een instrument te laten horen. Wel blijft er natuurlijk altijd een groot verschil bestaan tussen iemand die een instrument met gevoel bespeelt en een machine die kunstmatig hetzelfde geluid weergeeft, maar zonder menselijke expressie.

DINDOUN MUZIEK
Dindoun is Gnawa feestmuziek uit Marokko die vooral op feesten en partijen, zoals bruiloften, wordt gespeeld. In de dindoun muziek staat de garageb centraal. De garageb wordt vaak met een hele groep bespeelt.

DJ
DJ (deejay) is de afkorting van disc-jockey, letterlijk 'platen-draaier'. De DJ draait oorspronkelijk alleen maar plaatjes op dansavonden en probeert de overgangen tussen de plaatjes zo glad mogelijk te laten verlopen. Samen met de MC vormt de DJ de vaste kern van een hiphopband. Het belangrijkste instrument van een DJ is nog steeds de platenspeler.
In de house en techno krijgt de DJ echter een steeds grotere taak. Door het mixen en scratchen van meerdere platen tegelijk kunnen geheel nieuwe effecten en overgangen geproduceerd worden. De deejay wordt zo een ware muzikant waarbij de platenspeler als instrument gebruikt wordt. Met behulp van computer en digitale sampletechnieken lijkt momenteel alles mogelijk.

DUVALIER
Vader en zoon Duvalier hebben in het verleden als ware dictators over Haïti geregeerd. Francois 'Papa Doc' Duvalier ontleent zijn bijnaam aan zijn functie als voodoo priester. Er wordt beweerd dat de voodoo er verantwoordelijk voor is dat vader en zoon zo lang aan de macht weten te blijven. Papa Doc grijpt in 1957 de macht na een staatsgreep. Hij benoemt bij zijn dood zijn zoon Jean Claude Duvalier (Baby Doc) tot dictator voor het leven. Onder het schrikbewind van vader en zoon zijn veel Haïtianen naar de Verenigde Staten gevlucht. Onvrede onder de bevolking maakt een eind aan zijn bewind. In 1986 wordt hij uit Haïti verdreven.

ENSEMBLE
Een ensemble is een (kleine) groep van muzikanten die eventueel een zanger of een klein koor begeleiden.

ELEKTRONISCHE MUZIEK
Elektronische muziek is muziek die logischerwijs elektronisch wordt voortgebracht. Vanaf de jaren 1950 zijn de instrumenten die op elektronische wijze muziek voortbrengen sterk in opmars in de populaire muziek ; het is zelfs karakteristiek voor de popmuziek. Het gaat hier niet om elektrische versterking van natuurlijke instrumenten met behulp van een microfoon, maar om elektronische elementen die 'onnatuurlijke' tonen voortbrengen vanuit elektronische hulpmiddelen. Denk maar aan de synthesizer die tegenwoordig alle denkbare 'natuurlijke' geluiden kan nabootsen.

ÉÉNSTEMMIGE KOORZANG
Éénstemmige koorzang is een zangvorm waarbij een heel koor van meerdere mensen zingt alsof het één stem is. Dit in tegenstelling tot meerstemmige koorzang waarbij elke 'stem' een eigen partij zingt.

FARSI
Farsi is een taal die verwant is aan het Perzisch en in Noord-India en Pakistan nog gesproken wordt.

FIDEL CASTRO
Fidel Castro is de leider van Cuba die in 1959 de dictator Battista heeft verdreven en van Cuba een communistisch land heeft gemaakt. Cuba is als gevolg daarvan tot voor kort van de westerse buitenwereld afgesloten.

FOLKLORE
Folklore is eigenlijk een wat verouderde Engelse term (folk-lore) die letterlijk vertaald 'volks-gebruik' betekent. Folklore omvat de specifieke gebruiken en gewoonten van een bepaald volk of bevolkingsgroep. Volksmuziek is een onderdeel van de folklore.

FUNDAMENTALISME
Fundamentalisme is het teruggaan naar het zogenaamde 'fundament' van iets, met andere woorden het streven naar de zo zuiver mogelijke oorspronkelijke vorm van iets. Binnen religie kan fundamentalisme leiden tot conservatief gedrag en uiterst strenge controlerende regels. Ook is men het lang niet altijd eens of het gekozen 'fundament' correct is en of dit het enige juiste uitgangspunt is.

Volgende Pagina