NASALE
STEM
Een nasale stem ontstaat bij stemgebruik vanuit de mond
en neusholte.
OCTAAF
Octaaf komt van 'octo', wat in het Grieks 'acht'
betekent. De octaaf is de onderverdeling van westerse en Arabische muziek in acht
tonen. De manier waarop dit wordt gedaan verschilt per muziektraditie. In de westerse
muziek gaat men uit van een systeem van hele en halve afstanden, die je terug
kan zien in de witte en zwarte toetsen op een piano. De witte toetsen staan voor
hele afstanden, de zwarte voor halve. Niet op alle plekken zijn zwarte toetsen
aanwezig: de westerse octaaf bestaat uit acht hele toonafstanden en vijf halve
toonafstanden. Deze specifieke onderverdeling is de reden waarom er zoiets als
een typisch westerse klank bestaat.
In de Arabische muziek heeft men deze acht tonen heel anders onderverdeeld. De
Arabische muziek heeft zeventien onderverdelingen. Je begrijpt misschien al dat
dit soort muziek niet op een westerse piano gespeeld kan worden. Er bestaat een
geheel eigen Arabische melodieopbouw.
ORTHODOX CHRISTENDOM
Orthodox wil zeggen 'oorspronkelijk'. Met een orthodox geloof
wordt dan ook de vorm van een geloof in de meest oorspronkelijke vorm bedoeld.
Voor het christendom gaat het dan om de vorm waarin deze religie bestond voor
de afsplitsing van de katholieke kerk van West-Europa en de orthodoxe kerk van
Oost- en Zuidoost-Europa. Natuurlijk hebben beide vormen zich verder ontwikkeld
door de eeuwen heen. Door de afgezonderde ligging is in Ethiopië echter het
orthodoxe christendom in een zeer oude vorm blijven bestaan.
OTTOMANEN
De Ottomanen zijn een dynastie van Turkse heersers die vanaf
de 14e eeuw tot de oprichting van de Turkse Republiek (door Mustafa
Kemal Atatürk in 1938) het land hebben geregeerd. De Ottomanen of Osmanen
zijn genoemd naar de stichter van deze Dynastie, de eerste Sultan
Osman I. In de 17e eeuw bereikt het Ottomaanse Rijk zijn grootste omvang en regeert
over bijna de gehele toenmalige Arabische wereld
die zich uitstrekte over Noord-Afrika, Turkije,
de Balkan en het Midden-Oosten.
PASJA
Pasja is een Turkse titel die in het Ottomaanse
Rijk is gebruikt om hogere staatsdienaren en militaire opperbevelhebbers aan
te duiden.
PLAYBACK
Playback betekent letterlijk 'achter de rug gespeeld'. Bij
playback doet iemand alsof hij of zij zingt, maar de muziek die je hoort komt
in werkelijkheid van een niet zichtbare opname of zanger(es) af.
POLYFONIE
Polyfonie betekent letterlijk 'veelstemmigheid'. Bij polyfonie
heeft elke stem in een compositie een zelfstandige functie. Ze moeten allemaal
tezamen natuurlijk wel klinken en zijn daarom via akkoorden
op elkaar afgestemd.
POLYRITMISCH
Polyritmisch wil zoveel zeggen als 'met meerdere ritmes
tegelijk'. Bij polyritmische muziek gaan meerdere ritmes samen in een complex
geheel. Dit is niet alleen een kenmerk van veel traditionele trommelmuziek. Door
de mogelijkheid van het over elkaar heen mixen van meerdere samples (die elk een
eigen ritme kunnen hebben) is polyritmiek ook een kenmerk geworden van de huidige
house en techno muziek.
POPMUZIEK
Popmuziek is de term die gebruikt wordt om een mengeling
aan te geven van populaire muziek en de nieuwe elektronische instrumenten. Voorbeelden
hiervan zijn de elektrische (bas) gitaar en het
elektrisch orgel of de synthesizer zoals deze vanaf
de jaren 1950, vanuit de westerse wereld, de hele wereld heeft veroverd en mengvormen
is aangegaan met specifieke muziekvormen van andere culturen.
POPULAIRE MUZIEK
Populaire muziek is eigenlijk een vorm van volksmuziek,
in de betekenis van 'muziek van het volk'. Populaire muziek komt voort
uit traditionele en/ of klassieke
muziek, maar neemt het niet zo nauw met regels en traditie. Aansprekende invloeden
van elders worden vaak makkelijk opgenomen in de eigen muziek, en het zijn dit
soort mengvormen die dan hun eigen weg gaan en zich afsplitsen van de klassieke
voorschriften.
PSYCHEDELICA
Psychedelica is een ander woord voor middelen die inwerken
op het brein (psyche) en de waarneming beïnvloeden. De jaren 1960 hebben
een grote rage van psychedelische kunst en muziek gekend. Het gaat hier niet alleen
om het gebruik van visioenen veroorzakende drugs zoals LSD
of XTC, maar ook om het gebruik van bijvoorbeeld filmbeelden
en lichteffecten of vreemde tonen en ritmes om tot een algehele trance ervaring
te komen. Met de housemuziek is deze rage in verhevigde vorm teruggekeerd. De
moderne technologie maakt steeds heftigere nieuwe effecten en geluiden mogelijk
die garant staan voor een totale 'psychedelische' ervaring.
RAGA
De raga vormt (samen met de tala
en kharaja) de vaste opeenvolging en indeling
van tonen waaruit, de Indiase muziek is opgebouwd. Er bestaan raga's voor elke
gemoedstoestand, jaargetijde en gelegenheid. Vroeger heeft men duizenden raga's
gekend, momenteel kent men er zo'n zestig. Binnen een raga wordt maar een beperkt
aantal tonen van het 22-delig systeem van kwarttonen gebruikt. Minimaal zijn dit
er vijf, meestal zeven of negen, maar nooit meer dan twaalf. De manier van overgang
tussen deze tonen noemt men de gamak. Deze is van
groot belang voor het onderling verschil tussen de raga's.
RAMAJAN LIEDEREN
Ramajan liederen gaan over de belevenissen van de Hindoestaanse
goddelijke held Rama. Zij zijn gebaseerd op het gelijknamige Hindoestaanse heldendicht.
RAP
Rap is naast breakdance, graffiti
en DJ-en één van de vier elementen van
de hiphopcultuur. Rappen wordt ook wel MC-en genoemd en is de taak van de MC
oftewel Master of Ceremony. Als we het hebben over rap bedoelen wij de ritmische
manier van dichten of praten die bij de hiphop hoort. Rap betekent letterlijk
vrijuit praten of slap ouwehoeren. Dit verschijnsel bestaat al voor de hiphop.
Al in de jaren 1920 hoor je in jazzclubs mensen ritmisch praten op muziek. In
de reggae kent men al het toasten
en in de vroege jaren 1970 combineren The Last Poets en Gil Scott-Heron al muziek
en poëzie op een manier die ook wel 'spoken words' genoemd wordt. De oorsprong
van de rap ligt waarschijnlijk in de ritmische roep -en antwoordzang van de griots
uit West-Afrika.
RASTAFARI GELOOF
Het rastafarigeloof is het geloof van de zogenaamde rasta's.
Men gelooft in de terugkeer van de zwarte bevolking naar Ethiopië, het land
van herkomst ('Zion'). Rastafari is een mengeling van het Ethiopisch orthodox
christendom en een politiek geloof in zwarte onafhankelijkheid. Dit resulteert
soms in het verwerpen van de westerse wereld (die men 'Babylon' noemt). Centraal
staat de figuur van de Ethiopische keizer Haile Selassie. Hij heet eigenlijk Ras
Tafari Makonnen voor hij tot keizer wordt gekroond. Volgens de legende zou hij
een nakomeling zijn van Koning David. Haile Selassie bezoekt na zijn kroning in
1930 tijdens zijn sprookjesachtige regering Jamaica.
Daar belooft hij de arme zwarte bevolking van het net onafhankelijk geworden eiland
een thuisland. Hij komt op voor de onafhankelijkheid van alle Afrikaanse landen
en pleit voor verzet van de zwarte bevolking tegen westerse overheersing. Met
name in de jaren 1960 hangen veel reggae bands het rastafarigeloof aan. Ze worden
daarom ook wel roots reggae bands genoemd.
De Keizer overlijdt echter zonder zijn belofte na te komen en velen zoeken hun
troost in de droomwereld van de marihuana. Rastafari wordt hierdoor veelal een
synoniem voor joints ('ganja') rokende wereldvreemde rasta's.
De laatste jaren kent het rastafarigeloof een heropleving die de keizer als een
voorbeeld in plaats van een overleden redder ziet.
RHYTHM & BLUES
Rhythm & Blues is de langzame muziek die is ontstaan uit
een combinatie van de bluesmuziek van de Afrikaanse
slaven in de Zuidelijke Verenigde Staten en de traditionele populaire muziek van
westerse immigranten.
De blues is een uitlaatklep voor de misstanden
en ontberingen van het zware werk op het platteland. Wanneer deze zwarte werkliederen
zich begin jaren 1940 met de bevolking van het platteland naar de steden verplaatsen,
past de muziek zich daar aan. Uit de combinatie van blues met westerse jazz ontstaat
een dansmuziek die steeds meer gebruik gaat maken van elektrisch versterkte instrumenten
om het geroezemoes van de steeds groter wordende danszalen te overstijgen. Ook
wordt er gebruik gemaakt van een beperkt aantal akkoorden in vaste schema's gerangschikt
(meestal C- F- en G (het bluesschema)). De combinatie van jazz met Afrikaanse
ritmes levert ook een nieuwe manier op om dansbare accenten in de muziek te leggen.De
grote verscheidenheid binnen deze muziekstijl maakt dat Rhythm & Blues eigenlijk
een verzamelnaam is voor vele soorten meestal zwarte muziek die afgeleid is van
de (al even veelomvattende) jazzmuziek. Rhythm & Blues draagt vaak een boodschap
uit.
ROCK'N ROLL
Rock'n roll is de Noord-Amerikaanse muziekstijl die in de
jaren 1950 ontstaat als blanke versie van de populaire Rhythm
& Blues muziek. Voor de rock'n roll gaat men uit van simpele combinaties van
akkoorden om te komen tot snel herkenbare opzwepende
nummers die duidelijk anders zijn dan de tot dan toe overheersende bigband
muziek. Rock'n roll wordt de eerste echte jongerencultuur
en heeft wereldwijd een enorme invloed (gehad) op alle muziek. Er bestaan vele
soorten rock'n roll, maar karakteristiek voor allen is het gebruik van het bluesschema
en de specifieke samenstelling van een rock'n roll band: drumstel, basgitaar,
gitaren (soms een sologitaar naast een ritme -of slaggitaar) en zang. Rock'n roll
is dansmuziek. Bekende namen in de rock'n roll zijn Elvis Presley en Bill Haley.
Volgende Pagina